5 nolu kromozomun kýsa kol delesyonu (Cri du Chat) sendromu: olgu sunumu
  • 15 Aralık 2021

5 nolu kromozomun kýsa kol delesyonu (Cri du Chat) sendromu: olgu sunumu

5 nolu kromozomun kýsa kol delesyonu (Cri du Chat)
sendromu: olgu sunumu
Vural Kesik (*), Sebahattin Vurucu (**), Mustafa Kul (*), Erkan Demirkaya (*),
Rýdvan Akýn (**), Davut Gül (***), Erdal Gökçay (**)
sonucunda, bazý delesyonlar ile belli
fenotipik özellikler arasýnda önemli bir
iliþki saptanmýþtýr (6). Sitogenetik ve
fenotipik özellikler arasýndaki bu iliþki,
hastalarýn özel eðitim tedavilerinin þekillendirilmesine önemli katkýlar saðlamýþtýr. Burada 5 nolu kromozomun kýsa kolunda delesyon saptanan bir olgu sunulmuþ ve sitogenetik ile fenotipik özellikler
arasýndaki iliþki tartýþýlmýþtýr.
Olgu Sunumu
Dokuz yaþýndaki kýz hasta, zeka geriliði ve baþ çevresinde küçüklük þikayeti ile
getirildi. Özgeçmiþinde düþük doðum
aðýrlýðýna sahip olduðu (2200 gr, <3
persentil) ve ince tiz bir sesle aðladýðý
bildirilen olgunun fizik muayenesinde;
boy ve kilo 25-50 persentilde, baþ çevresi
3 persentilin altýnda (mikrosefali), açýk
renkli saçlar, frontal "bossing", ince kaþlar,
derin yerleþimli ve açýk renkli gözler,
epikantus, aþaðýya bakan palpebral fissürler, antevert burun kanatlarý, açýk aðýz,
belirgin üst dudak, yüksek damak, diþ
yapýsýnda bozukluk, belirsiz filtrum ve
ince deri saptandý (Þekil 1). Konuþma
yoktu ve mental durumu kooperasyon
kurulamayacak kadar geri idi. Aþýrý derecede ajitasyon ve self mutilasyon mevcuttu. Kardiyolojik muayenesi normal olarak
deðerlendirilen olgunun beyin manyetik
rezonans görüntülemesinde; mega sisterna magna, dördüncü ventrikülde hafif
geniþleme ve beyin sapýnda hipoplazi saptandý. Periferik kandan yapýlan sitogenetik
* GATA Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý AD
** GATA Çocuk Nörolojisi BD
***GATA Týbbi Genetik BD
Ayrý basým isteði: Dr. Vural Kesik, GATA Çocuk
Saðlýðý ve Hastalýklarý AD, Etlik-06018, Ankara
E-mail: vural73@yahoo.com
Makalenin geliþ tarihi: 06.06.2005
Kabul tarihi: 26.10.2005
Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 40-42 OLGU SUNUMU
© Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006
Özet
5p- (Cri du Chat) sendromu, 5 nolu kromozomun kýsa kolundaki bir delesyondan
kaynaklanmaktadýr. En sýk görülen klinik
bulgularý kedi miyavlamasý þeklinde ince
tiz yüksek sesli aðlama, fasiyal dismorfizm, mikrosefali, ciddi psikomotor ve
mental retardasyon oluþturmaktadýr.
Ýnsidans, canlý doðumlarda 1:15000 ile
1:50000 arasýnda deðiþmektedir. 5 nolu
kromozom üzerinde yapýlan sitogenetik
ve fenotipik çalýþmalar sonucunda belli
büyüklük ve þekildeki delesyonlarýn belli
fenotipik özelliklerle iliþkili olduðu
görülmüþtür. Bu da rehabilitasyon ve
eðitim programlarýna erkenden baþlayabilme olanaðýný sunmuþ ve prognozu
olumlu yönde etkilemiþtir. Burada
fenotipik özellikleri ve sitogenetik
inceleme ile 5p- sendromu tanýsý almýþ 9
yaþýnda bir kýz hasta sunulmuþtur.
Anahtar kelimeler: Delesyon, mental
retardasyon, 5 nolu kromozom
Summary
Syndrome of short arm deletion of
chromosome 5 (Cri du Chat): a case
report
Cri du Chat Syndrome results from a
deletion on the short arm of chromosome
5 (5p-). Clinical features include a high
pitched monochromatic cry, facial dysmorphism, microcephaly, and severe psychomotor and mental retardation. Its
incidence ranges between 1:15000 to
1:50000 live births. Recent cytogenetic
and phenotypic studies have shown a
clinical and cytogenetic variability.
Identification of cytogenetic map of
chromosome 5 allows early rehabilitation
programs. It should be kept in mind that
early rehabilitation and educational
interventions improve the prognosis. We
herein report a 9-year-old girl with Cri du
Chat syndrome.
Key words: Deletion, mental retardation, chromosome 5
Giriþ
Cri du Chat sendromu (CdCS), 5
nolu kromozomun kýsa kolundaki
delesyondan (5p-) kaynaklanmaktadýr. Bu
delesyonun %85'i kýsa kolun de novo
delesyonu, %15'i ise anne ya da babadaki
dengeli translokasyon taþýyýcýlýðýndan kaynaklanmaktadýr (1-4). Ýnsidans, canlý
doðumlarda 1:15.000 ile 1:50.000 arasýnda
deðiþmektedir. Genellikle olgularýn %75'
inde ilk ay, %90'ýnda ise ilk yýl içerisinde
ölüm görülmektedir. Sendromun sýk
görülen klinik bulgularý; yenidoðan döneminde kedi miyavlamasý þeklinde tiz ve
yüksek sesli aðlama, kraniyofasiyal dismorfizm (geniþ yüz, strabismus, geniþ
nazal köprü, epikantus, mikrognati,
mikrosefali), ciddi psikomotor gerilik ve
mental retardasyondur (5). Taný, klinik ve
sitogenetik çalýþmalarla konur. Beþ nolu
kromozoma iliþkin sitogenetik çalýþmalar
Cilt 48 · Sayý 1 · Gülhane TD 5p- delesyonu · 41
incelemede 5 nolu kromozomun kýsa kolunun terminale kadar olan parçasýnýn
olmadýðý gözlendi (Þekil 2). Anne ve
babada dengeli translokasyon taþýyýcýlýðýný
araþtýrmak için yapýlan sitogenetik
incelemede normal karyotip saptandý.
Olguya Peabody zeka testi uygulanmak
istendi, ancak iletiþim kurulamadý.
Tartýþma
CdCS, 5 nolu kromozomun kýsa kolundaki delesyon sonucu ortaya çýkan
nadir bir kromozomal hastalýktýr.
Olgularýn %75-90'ý hayatýn ilk bir yýlý
içinde kaybedilmekle birlikte, 50 yaþýna
kadar yaþayan olgular da bildirilmiþtir (5).
CdCS'li olgularda mikrosefali, fasiyal
dismorfizm, düþük doðum aðýrlýðý ve tiz
sesle aðlama mevcut olup, tiz sesle aðlama
bir yaþýn sonuna doðru kaybolmaktadýr.
Kedi miyavlamasý tarzýndaki ses, larinks
ve epiglotun anatomik ve fonksiyonel
bozukluklarýndan kaynaklanmakta ve
beslenme problemleri ile birlikte
görülebilmektedir (1,5,7). Bizim olgumuzda da doðumda mikrosefali, tiz bir
sesle aðlama ve beslenme problemleri gibi
bulgular mevcuttu.
CdCS'li olgularýn psikomotor geliþimleri ve mental durumlarý da ileri derecede geri kalmaktadýr. Genellikle dört
yaþýna doðru yürüyebilmekte ve eriþkin
dönemde zeka 20 civarýnda puana eriþebilmektedir (8). Bizim olgumuz da altý
yaþýnda yürümeye baþlamýþ olup, mental
durumu kooperasyon kurulamayacak
derecede geri idi. Ancak bu vakalarýn özel
eðitim tedavilerinden fayda gördüðü ve
tedavi ile 5-6 yaþlarýnda bir çocuðun
psikomotor geliþimine ulaþabileceði bildirilmektedir (9).
Bu hastalarýn 1/3'ünde kardiyak anormallikler tanýmlanmakla birlikte, bizim
olgumuzun kardiyolojik muayenesi
normaldi (8). CdCS'li olgularda genellikle intrauterin dönemde geliþen beyin sapý
ve serebellum malformasyonlarý saptanmakta ve psikomotor geliþme geriliðinin
nedeni olarak düþünülmektedir (10).
Olgumuzun beyin manyetik rezonans
görüntülemesinde mega sisterna magna,
4. ventrikülde hafif geniþleme ve beyin
sapýnda hipoplazi saptanmýþtýr.
CdCS'li olgularýn etiyolojisinde 5
nolu kromozomun çeþitli bozukluklarý
rol oynamaktadýr. Seksen CdCS'lu hasta
ve 148 aile üyesinin katýldýðý bir araþtýrmada 5 nolu kromozoma ait bozukluklar
sýnýflandýrýlmýþ ve 5p terminal delesyonu
%77.5, interstisiyel delesyon %8.75, de
novo translokasyon %5, ailesel translokasyon %3.75, ailesel inversiyondan kaynaklanan delesyon %1.25 olarak tespit
edilmiþtir (11). Sitogenetik araþtýrmalar
sonucu 5 nolu kromozomun bazý bölgelerindeki mutasyonlarýn belli fenotipik
özelliklere neden olduðu saptanmýþtýr.
Bunlardan kedi miyavlamasý tarzýnda
aðlamanýn 5p15.3, fasiyal dismorfizm ve
mental retardasyonun ise 5p15.2 nolu
bölgeye haritalandýðý ortaya konmuþtur
(6,12). Olgumuzun sitogenetik incelemesinde 5 nolu kromozomun kýsa kolundaki delesyonun 15.2 bandýndan terminale
kadar olduðu gözlendi. Dolayýsý ile
yukarýda belirtilen genotip-fenotip iliþkisine benzer þekilde kedi miyavlamasý
tarzýnda aðlama, dismorfik fasiyal bulgular ve mental retardasyon olduðu tespit
edildi.
Doðumdaki dismorfik fasiyal bulgular
birçok sendromda görülebileceðinden
kesin taný kromozom analizi ile konulabilir. Ailelere prenatal taný ve genetik
Þekil 1. Sekiz yaþýnda kýz olguda frontal "bossing", epikantus, açýk aðýz, aþaðý bakan palpebral fissürler, belirsiz filtrum ve kalýn dudaklar görülmektedir
Þekil 2. Beþ nolu kromozomda 15.3 bandýndan terminale kadar delesyon
42 · Mart 2006 · Gülhane TD Kesik ve ark.
danýþma verilebilir (13-17). Özellikle vurgulanmasý gereken bir konu, mikrosefalili
olgularda sitogenetik inceleme yapma
zorunluluðudur. Mikrosefalili olgularýn
%1'inde 5 nolu kromozomun kýsa kolunda delesyon saptandýðýndan, özellikle
mikrosefali ile baþvuran hastalarda fasiyal
dismorfizm de eþlik ediyorsa kromozom
analizi yaptýrýlarak CdCS ekarte edilmelidir (5). CdCS'li hastalarda erken taný ve
tedavi, büyüme ve geliþmeyi olumlu
yönde etkileyebilir.
Kaynaklar
1. Lejeune J, Lafourcade J, Berger R, et al.
Trois cas de deletion partielle du bras court
dun chromosome 5. CR Acad Sci (D) 1963;
257: 3098-3102.
2. Beemer FA, de France HF, RosinaAngelista IJ, Gerards LJ, Cats BP, Guyt R.
Familial partial monosomy 5p and trisomy
5q: three cases due to paternal pericentric
inversion 5 (p151q333). Clin Genet 1984;
26: 209-215.
3. Hashimoto T, Tsukino R, Chiyo H,
Furuyama J. Reciprocal translocation
t(5:6)(p13q27) through three generations:
case report of cri du chat syndrome. Hum
Genet 1980; 53: 145-147.
4. Kushnick T, Rao KW, Lamb AN. Familial
5p- syndrome. Clin Genet 1984; 26: 472-
476.
5. Niebuhr E. The cri du chat syndrome: epidemiology, cytogenesis and clinical features. Hum Genet 1978; 44: 227-275.
6. Gersh, M, Goodart SA, Pasztor LM, Harris
DJ, Weiss L, Overhauser J. Evidence for a
distinct region causing a cat-like cry in
patients with 5p deletions. Am J Hum
Genet 1995; 56: 1404-1410.
7. Wilkins LE, Brown JA, Nance WE, Wolf B.
Clinical heterogeneity in 80 home reared
children with Cri du chat syndrome. J
Pediatr 1983; 102: 528-533.
8. Rimoin DL, Connor JM, Pyeritz R, Korf
BR. Principles and Practice of Medical
Genetics. 4th ed. Vol 1. 2002: 1372-1373.
9. Wilkins LE, Brown JA, Wolf B.
Psychomotor development in 65 homereared children with cri-du-chat syndrome.
J Pediatr 1980; 97: 401-405.
10. Kjaer I, Niebuhr E. Studies of cranial base
in 23 patients with Cri du chat syndrome
suggest a cranial development field
involved in the condition. Am J Med Genet
1999; 82: 6-14.
11. Cerruti Mainardi P, Perfumo C, Cali A, et
al. Clinical and molecular characterization
of 80 patients with 5 p- deletion: genotypephenotype correlation. J Med Genet 2001;
38: 151-158.
12. Overhauser J, Huang X, Gersh M, et al.
Molecular and phenotypic mapping of the
short arm of chromosome 5: sublocalization of the critical region for the Cri-duchat syndrome. Hum Mol Genet 1994; 3:
247-252.
13. Tullu MS, Muranjan MN, Sharma SV, et
al. Cri-du-chat syndrome: clinical profile
and prenatal diagnosis. J Postgrad Med
1998; 44: 101-104.
14. Stefanou EG, Hana G, Foakes A, Crocker
M, Fitchett M. Prenatal diagnosis of Cri du
chat (5p-) syndrome in association with
isolated moderate bilateral ventriculomegaly. Prenat Diagn 2002; 22: 64-66.
15. Sarno AP Jr, Polzin WJ, Kalish VB. Fetal
choroid plexus in association with Cri du
chat (5p-) syndrome. Am J Ostet Gynecol
1993; 169: 1614-1615.
16. Muller F, Aegerte P, Boue A. Prospective
maternal serum chorionic gonadotropin
screening for the risk of fetal chromosome
anomalies and of subsequent fetal and
neonatal deaths. Prenat Diagn 1993; 13: 29-
43.
17. Weiss A, Shalev S, Weiner E, Schneor Y,
Shalev E. Prenatal diagnosis of 5p deletion
syndrome following abnormally low
maternal serum human chorionic gonadotropin. Prenat Diagn 2003; 23: 572-574.

Bizi Arayın